Kinderen  

Prejudiciële vragen gesteld aan HvJEU 30 september 2025, RB 4129; C-638/25 (Lira tegen Budapest Főváros Kormányhivatala) via MinBuza. Het Hongaarse parlement heeft op 15 juni 2021 een wet goedgekeurd, die strengere maatregelen tegen pedofiele delinquenten bevat en bepaalde wetten wijzigt ter bescherming van minderjarigen. De wet wijzigt daarmee ook de wet inzake reclame door het invoeren van een verbod om minderjarigen bloot te stellen aan reclame die op een vrije manier seksualiteit toont of die afwijkingen van geslachtsidentiteit, waaronder homoseksualiteit, promoot of uitbeeldt. Daarnaast stelt een regeringsdecreet dat producten die op minderjarigen zijn gericht en die homoseksualiteit uitbeelden of promoten, alleen in een gesloten verpakking en gescheiden van andere producten mogen worden verkocht. Ook zijn er beperkingen op de plaats van verkoop ten opzichte van onderwijsinstellingen, instellingen voor minderjarigen en kerken. In mei 2023 bood Líra Kiskereskedelmi Kft. (hierna: Líra) in haar winkel in Boedapest enkele publicaties aan waarin homoseksualiteit wordt afgebeeld en die zich richten op jongeren van 14 jaar en ouder. Deze publicaties werden niet in een gesloten verpakking verkocht en niet apart van andere producten. Hierop voerde de overheid een inspectie uit en legde Líra een boete op wegens overtreding van de overheidsdecreet en een bevel om de verkoop van de publicaties in een gesloten verpakking en gescheiden van andere producten te verrichten. Líra betwistte dit besluit en startte een bestuursrechtelijke procedure bij de verwijzende rechter. De verwijzende rechter vraagt het Hof of de nationale wetgeving inzake het verbod op het blootstellen van minderjarigen aan homoseksualiteit verenigbaar is met het Unierecht.

CvB 1 juni 2026, RB 4033; 2026/00236 (Donald Duck abbonnement). In deze zaak staat de vraag centraal of een reclame-uiting voor een abonnement op Donald Duck voldoende duidelijk maakt dat het geadverteerde maandbedrag slechts tijdelijk geldt. De voorzitter van de Reclame Code Commissie oordeelt dat dit niet het geval is. Omdat niet direct uit de e-mail blijkt dat het maandtarief van € 7,95 slechts gedurende zes maanden geldt en daarna stijgt naar € 12,78 per maand, is sprake van een misleidende omissie in de zin van artikel 8.3 onder c NRC en daarmee van oneerlijke reclame als bedoeld in artikel 7 NRC. De klacht heeft betrekking op een aan klager gerichte e-mail van 12 maart 2026. In de uiting wordt Donald Duck aangeprezen met de tekst: "Nu voor maar 7,95 per maand". Verder wordt gesproken van een tijdelijke lentekorting van 60% en wordt benadrukt dat het abonnement altijd opzegbaar is. De e-mail vermeldt echter niet dat het genoemde maandbedrag slechts gedurende de eerste zes maanden geldt. Pas nadat klager het abonnement had afgesloten en de bevestigingsmail ontving, bleek dat daarna een bedrag van € 12,78 per maand verschuldigd is. Volgens klager is de reclame daarom misleidend. Hij stelt dat nergens duidelijk wordt gemaakt dat sprake is van een tijdelijk actietarief en dat hij het abonnement niet onder dezelfde voorwaarden zou hebben afgesloten indien hij vooraf van de prijsstijging op de hoogte was geweest. De adverteerder voert aan dat de gemiddelde consument begrijpt dat een tijdelijke korting ook een tijdelijk tarief betekent. Bovendien zou tijdens het bestelproces expliciet worden vermeld dat het actietarief van € 7,95 gedurende de eerste zes maanden geldt en daarna een hoger bedrag verschuldigd is.

RCC 6 juni 2025, RB 3914, IT 4898; 2025/00163 (Klager tegen verweerder). Tijdens het spel “Frozen Free Fall”, mede gericht op kinderen, werd reclame vertoond voor het gokspel “Nile Jelly Leap”, waarbij verwezen werd naar de App Store. Klager acht dit ongeschikt gezien de aard van het spel en de jonge doelgroep. De voorzitter beoordeelt de klacht op grond van artikel 2 van de Nederlandse Reclame Code (NRC), dat betrekking heeft op goede smaak en fatsoen. Hoewel dit subjectieve normen betreft, acht de voorzitter het aannemelijk dat het kinderspel een jong publiek bereikt. Het tonen van gokreclame in een dergelijke context is ongeschikt en daarmee in strijd met deze norm. De reclame-uiting is in strijd met artikel 2 NRC, voor zover deze tijdens een spel wordt getoond dat (mede) is gericht op kinderen. De voorzitter beveelt adverteerder aan om niet opnieuw op deze wijze reclame te maken.

RCC 15 april 2025, RB 3900; 2024/00251 (klager tegen MY.GAMES). De klacht betreft de pagina in de Apple App store van de game Rush Royale: Tower Defense TD (hierna: de game) en elementen in de game zelf. Zo wordt de aanwezigheid van zogenoemde “loot boxes” niet vermeld in de Apple App store, worden de winkansen van deze loot boxes niet vermeld en zijn de prijzen niet weergegeven in euro’s. Loot boxes zijn virtuele schatkisten met een onzekere inhoud. Ook wordt ten onrechte de indruk gewekt dat de items gratis zijn, wordt niet vermeld dat de game reclame bevat en wie de adverteerders zijn en worden kinderen gestimuleerd tot het maken van reclame voor adverteerder. In beroep draait het om zes onderdelen van de oorspronkelijke klacht. Het College van Beroep (hierna: het College) verwijst naar Richtlijn 2005/29/EG en stelt dat de aanwezigheid van loot boxes duidelijk bekend moet worden gemaakt voordat men de game downloadt, zeker nu de game mede op kinderen is gericht. Het kanselement van loot boxes kan vooral door kinderen als spannend worden ervaren en hen ertoe aanzetten tegen betaling loot boxes te openen. Als op dit kanselement wordt gewezen vóór het downloaden van de game, kan worden voorkomen dat men onbedoeld een game downloadt en verleidt wordt tot transacties gericht op dit kanselement. MY.GAMES dient in de Apple App store duidelijk te vermelden dat de game loot boxes bevat. Hierbij moeten de winkansen en de prijzen in euro’s worden vermeld. Ook als er gebruik wordt gemaakt van een virtuele valuta als ‘crystals’, moet voorafgaand aan de aankoop inzichtelijk zijn wat de werkelijke waarde daarvan is. Dit geldt des te meer gezien de jonge doelgroep van het spel, die de waarde van virtueel geld mogelijk niet goed kan inschatten.

RCC 9 augustus 2024, RB 3896; 2024/00219. Deze klacht betreft het lespakket "Een betere wereld begint op je bord" van Greenpeace, dat volgens de klager misleidende en onjuiste informatie bevatte over vleesconsumptie en klimaatimpact. De klager voerde aan dat het lesmateriaal in strijd was met de Nederlandse Reclame Code (NRC) en de Code voor Duurzaamheidsreclame (CDR), met name op het gebied van waarheid, misleiding, angstaanjaging en herkenbaarheid van reclame.​ De Reclame Code Commissie oordeelde dat het lespakket inderdaad als reclame moet worden aangemerkt in de zin van de NRC, omdat sprake is van openbare uitingen van denkbeelden en openbare aanprijzing van een denkbeeld door een adverteerder. Aangezien het lespakket gericht is op primair onderwijs, is de Kinder- en Jeugdreclamecode (KJC) van toepassing. Op grond hiervan oordeelt de Commissie dat het lespakket onvoldoende herkenbaar is als reclame. Daarnaast roept het lespakket zonder gerechtvaardigde reden gevoelens van angst op, onder meer door de stellige bewering: “De industriële vleesproductie maakt mensen (...) ziek.” Dit geldt ook voor de uitspraak dat het eten van vlees bijdraagt aan de ondermijning van voedselzekerheid. De Commissie adviseert Greenpeace om voortaan niet meer op een dergelijke wijze reclame te maken. Overige klachten, met betrekking tot juistheid, misleiding en duurzaamheid, worden afgewezen.

Epic Games, de ontwikkelaar van het spel Fortnite Battle Royale, heeft het vertrouwen en de belangen van kinderen geschaad door misleidende en agressieve marketingpraktijken toe te passen. Ze gebruikten bijvoorbeeld countdown-timers die niet nauwkeurig waren en adverteerden direct in het spel om kinderen aan te zetten tot aankopen. Dit deed Epic Games door teksten als "Buy now" weer te geven in de online winkel van het spel. De aflopende timer die erbij zou staan, zou een gevoel van schaarste creëeren bij kinderen en hen onder druk zetten. Dit wordt beschouwd als een schending van de professionele zorgvuldigheid, vooral bij het aanbieden van producten aan kinderen. ACM heeft Epic hierdoor een boete opgelegd van 1.125.000 euro en een bindende instructie gegeven om deze praktijken te stoppen. Hiermee benadrukt ACM dat oneerlijke behandeling van kinderen in de digitale wereld ernstig is en streng wordt aangepakt. Epic Games heeft naar aanleiding van dit besluit van de ACM al een paar aanpassingen gedaan aan het spel. Lees hier het volledige sanctiebesluit. 

RCC 26 juli 2023, IEF 21748, RB 3806; 2023/00189 (Klager tegen Milieudefensie) Milieudefensie heeft een reclame gemaakt als onderdeel van de campagne ";de Laatste Aanmoediging". Er zijn drie versies van de tv-reclame, waarin steeds een oproep wordt gedaan aan de CEO van een groot vervuilend bedrijf om de klimaatplannen van het bedrijf te verbeteren. Klager maakt bezwaar tegen de versie van de reclame waarin die oproep door een kind wordt gedaan. In het bijzonder valt de klager erover dat het kind in de reclame zegt: “Ze zeggen dat de zee stijgt, maar ik heb mijn zwemdiploma nog niet eens.” Volgens klager roept dat onterechte gevoelens van angst bij de (jonge) kijker op. Mede hierom dient de reclame op een later tijdstip uitgezonden te worden, zodat kinderen de reclame niet te zien krijgen.

RCC 9 april 2019, RB 3295; 2019/00016 (Klager tegen Donkey Sanctuary) Reclame. Schokkende uitingen. Het betreft een televisiecommercial van Donkey Sanctuary waarin zij het publiek vraagt om een gift van 3 euro per maand. Die bijdrage wordt blijkens de uiting besteed aan de zorg voor werkezels in het buitenland. Het eerste deel van de commercial bevat een toelichting in beeld en gesproken tekst van het leven van zwaarbelaste werkezels, dat “wreed en kort kan zijn”. Ook als de werkezels wonden hebben of kreupel zijn, moeten zij “met weinig voedsel, water of rust blijven gaan, wat er ook gebeurt”. In het tweede deel van de commercial is te zien dat Donkey Sanctuary dankzij giften zorgt voor opvang en behandeling van de werkezels ter plaatse en voorlichting geeft over hun verzorging.

RCC 18 oktober 2018, RB 3241; dossiernr. 2018/00664 (Vinea) Aanbeveling (gedeeltelijk). Misleiding. Het betreft een uiting op https://www.vinea.nl/outdoor-adventure/sports/kart-kings-12-15. Daarin staat onder meer: “De snelheid… De kick van het racen… De geluiden van de slippende en gierende banden… (…) Wil jij leren racen als Max Verstappen? En wil je weten hoe hij en andere professionele coureurs hun carrière zijn begonnen? Tijdens deze vakantie rijd je in elektrische karts waarin je tot wel 55 km/h kan gaan! Je krijgt 4 kartclinics op de kartbaan van dé broertjes Coronel om je voor te bereiden op de eindrace. (…). Je krijgt tips en tricks van de experts om je zo goed mogelijk klaar te stomen voor de eindrace waarin jij gaat knallen! Naast de vele uren op de kartbaan, zal je nog veel meer te gekke activiteiten gaan doen (..)”.   De klacht wordt als volgt samengevat. Klaagster heeft haar zoon naar dit, volgens haar “dure” kamp laten gaan, gelet op de belofte van “vele uren op de kartbaan” en “tips en tricks van de experts”. In plaats van “vele uren” was er maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag slechts sprake van 3 x 10 heats (ofwel 30 minuten per dag) op de kartbaan. Verder waren er geen clinics van “de experts”, maar van een (vrouwelijke) begeleider. De acht deelnemende jongens hebben zich uren verveeld, werden regelmatig aan hun lot overgelaten en  hebben zelfs met z’n allen uitgerekend hoeveel Vinea aan het kamp zou verdienen gezien de prijs/prestatieverhouding, die niet juist is, aldus klaagster. Zij vindt de uiting misleidend.   

RCC 17 oktober 2018, RB 3236; dossiernr. 2018/00663 (Poppodium Annabel) Gedeeltelijke aanbeveling. RVA. De uiting betreft een poster op een billboard waarop een berichtenreeks met de volgende tekst staat: “Terug naar school? Vandaag, Nikki 12:04 :(. Vandaag, Annabel 12:07 Ik heb elk weekend leuke feestjes om je ellende te verzuipen. Vandaag, Annabel 12:07 Tot snel x Annabel”. De klacht. Klager is als docent “zeer geschokt” door de uiting. Klager maakt bezwaar tegen de uiting omdat deze aanzet tot drinken en zich negatief uit over school. Daarnaast zijn scholieren vaak nog geen 18 en zet de reclame minderjarigen dus ook aan tot drinken, aldus klager.