Audiovisuele media  

CvB 22 april 2026, RB 4011; 2025/00515 ([klager] tegen Wakker dier). In deze zaak tussen een klager en Wakker Dier staat de vraag centraal of een radiocommercial, waarin wordt gesteld dat “één op de vier melkkoeien in Nederland kreupel is en strompelt naar de melkmachine”, misleidend is. De uiting maakt onderdeel uit van de zogenoemde sloopmelkcampagne en beoogt aandacht te vragen voor dierenwelzijn in de melkveehouderij. De klacht richt zich met name op de feitelijke juistheid van het genoemde percentage. Volgens klager is de stelling niet verifieerbaar en strookt deze niet met de praktijk. Wakker Dier voert aan dat de uiting is gebaseerd op een meta-analyse van 53 onderzoeken naar kreupelheid bij melkkoeien in Noordwest-Europa, waaruit een gemiddelde prevalentie van circa 28% volgt. In de commercial is dit percentage naar beneden afgerond naar “één op de vier” (25%) om voorzichtigheid te betrachten. De Reclame Code Commissie plaatst de uiting uitdrukkelijk in de context van een ideële, opiniërende campagne en erkent dat Wakker Dier ruime vrijheid van meningsuiting heeft in het maatschappelijk debat. Die vrijheid neemt echter niet weg dat concrete feitelijke claims de toets aan de Nederlandse Reclame Code moeten doorstaan. De Commissie oordeelt dat uit de meta-analyse niet voldoende duidelijk volgt dat het door Wakker Dier genoemde percentage specifiek voor Nederland geldt. Het onderzoek ziet op 11 landen in Noordwest-Europa en de prevalentie is – met name bij de “conservatieve” definitie van kreupelheid – sterk variabel. De specifieke Nederlandse situatie valt op basis van de publicatie niet goed te beoordelen. Dat Wakker Dier een “veiligheidsmarge” hanteert door van 28% naar 25% (één op vier) te gaan, verandert hier niets aan. De Commissie acht de uiting daarom in strijd met artikel 5 NRC, omdat zij het vertrouwen in reclame schaadt. In beroep bevestigt het College van Beroep dit oordeel. Het College stelt voorop dat Wakker Dier als maatschappelijke organisatie een ruime vrijheid heeft om een mening te verkondigen in het kader van een publiek debat. Die vrijheid wordt echter begrensd wanneer in reclame concrete, cijfermatige feiten worden gepresenteerd: dan moet de juistheid van die feiten tegenover een gemotiveerde betwisting aannemelijk worden gemaakt.

Rb. Noord-Holland 21 mei 2025, IEF 22726, RB 3902; ECLI:NL:RBNHO:2025:5531 (Eiser tegen gedaagde). Eiser is landschapsontwerper en gedaagde is interieurarchitect. Zij zijn beiden betrokken geweest bij de totstandkoming van een luxe villa met buitenruimte in Spanje. Beelden van deze Spaanse villa zijn getoond in een design televisieprogramma, “Design Secrets”, uitgezonden door SBS6 in december 2023. Gedaagde presenteerde dit item. Eiser stelt dat gedaagde inbreuk heeft gemaakt op zijn auteursrechten, misleidende reclame heeft gemaakt en meer in het algemeen onrechtmatig tegenover hem heeft gehandeld. Volgens eiser heeft gedaagde in het televisieprogramma namelijk op onrechtmatige wijze beelden van de door eiser ontworpen buitenruimte getoond dan wel laten tonen en daarbij de (misleidende) indruk gewekt dat hijzelf, en niet eiser, de ontwerper van de buitenruimte is. Eiser vordert staking van de openbaarmaking van alle beelden en de beschrijvingen die suggereren dat gedaagde de ontwerper is van de tuin en overige buitenruimte van de villa. De rechtbank volgt eiser niet in zijn stellingen en wijst zijn vorderingen af.

Rb. Noord-Holland 24 juli 2024, IEF 22175, RB 3845; ECLI:NL:RBNHO:2024:7598 (eiser tegen gedaagde). Deze zaak gaat over een televisieprogramma waarin beelden worden getoond van een Spaanse villa in Spanje die is voorzien van een buitenruimte. Het programma wordt gepresenteerd door gedaagde, die daarnaast interieurarchitect is. Zowel eiser, een landschapsontwerper, als gedaagde waren betrokken bij de totstandkoming van de villa. Eiser stelt dat gedaagde inbreuk heeft gemaakt op zijn auteursrechten, misleidende reclame heeft gemaakt en onrechtmatig heeft gehandeld jegens hem. Dit omdat gedaagde in het televisieprogramma op onrechtmatige wijze beelden van de buitenruimte zou hebben getoond en de indruk zou hebben gewekt dat hij de ontwerper is van deze buitenruimte, terwijl dit het werk van eiser is. Eiser vordert dat de openbaarmaking van de beelden van de buitenruimte wordt gestaakt.

SRC 3 oktober 2022, IEF 21091, RB 3722; 2022/00337 (Milieudefensie) Milieudefensie heeft het weerbericht van de toekomst gemaakt, in het kader van haar campagne ‘Geen geld naar vervuilende bedrijven’. Het doel van het betreffende weerbericht is tweeledig. Aan de ene kant creëert Milieudefensie bewustwording voor het probleem van klimaatverandering en aan de andere kant roept zij het publiek op om in actie te komen tegen grote vervuilende bedrijven die geen adequaat klimaatplan hebben. Meer specifiek wordt het publiek aangespoord om de website van Milieudefensie te bezoeken, waar meer informatie te vinden is en een petitie over dit onderwerp getekend kan worden. 

RCC 17 mei 2021, RB 3526; 2021/00162 (Klaagster tegen ANWB) Deze klacht gaat over een ANWB reclame over fietsveiligheid van kinderen. In de reclame is een bijna-aanrijding tussen een auto en een jong meisje te zien. De klaagster vindt de reclame te schokkend om op televisie te worden vertoond. De ANWB voert aan dat ze met deze reclame bewustwording ten aanzien van de verkeersveiligheid van kinderen beoogt. Ze baseert zich mede op eigen onderzoek. Daarnaast is de ANWB van mening dat ze binnen de grenzen van de proportionaliteit is gebleven, doordat er geen sprake is van een daadwerkelijke aanrijding. De Reclame Code Commissie is het daarmee eens en oordeelt dat de televisiereclame weliswaar als indringend kan worden ervaren, maar binnen de grenzen van artikel 6 van de Nederlandse Reclame Code (NRC) valt. 

Stichting Reclame Code 9 oktober 2019, RB 3354;2019/00560 (Licht uit) De klacht betreft een televisiereclame van Lampdirect met de boodschap dat de verlichting niet de juiste manier is om geld te besparen. De adverteerder probeerde dit op een humoristische manier over te brengen. In het geacteerde verhaal gaat iets mis, waardoor twee mensen in een ongelukkige situatie terechtkomen. Met name vallen de twee mensen, als gevolg van het uitzetten van het licht, van de trap. De man ligt daarbij op zijn buik en zijn hoofd bevindt zich onder de rok van de vrouw die wijdbeens tegen de muur zit. Klaagster maakt niet alleen bezwaar tegen het tijdstip van uitzending maar ook de inhoud van de reclame. Volgens haar is de reclame in strijd met de goede smaak en het fatsoen, zeker voor zover deze wordt uitgezonden rond 17.30 uur. De klacht wordt afgewezen, omdat het feit dat de seksueel geladen uiting niet door iedereen wordt gewaardeerd niet met zich meebrengt dat de uiting in strijd is met de NRC, ook niet indien uitgezonden rond 17.30 uur.

RCC 2 april 2019, Rb 3297; 2019/00017 (klager tegen Salveo) Misleidende reclame. Het betreft twee TV commercials die opeenvolgend worden uitgezonden. Commercial 1 (totale duur: 9 seconden) begint met een roze wereldbol en een zogeheten ‘nieuwsleader’. In de roze wereldbol staat de tekst “griepalert.nl”. Vervolgens verschijnt een man in beeld die zegt: “De ‘r‘ is weer in de maand. Volg de griepsituatie bij jou in de buurt op griepalert.nl.” Hij laat daarbij zijn telefoonscherm aan de kijker zien. De commercial eindigt met de beeldvullende tekst “griepalert.nl”.
In commercial 2 (een animatiefilmpje van 9 seconden) is een getekende man te zien die zich op een winderige straathoek wapent tegen de kou. De voice-over zegt: “Rrrrr in de maand? Neem dan een buisje Oscillococcinum. Indien nodig, twee tot drie per dag. Oscillococcinum. Voor groot en klein.” Aan het einde van de commercial verschijnen de verpakking en het product Oscillococcinum in beeld met de teksten:
“voor groot én klein”; “95% van de gebruikers raadt het je aan*”; “* bron: online review 2326 kopers […]” en “Homeopathisch geneesmiddel. Lees voor gebruik de bijsluiter”.
Klager is van mening dat het lijkt alsof de uitingen bij elkaar horen, en dat daardoor de indruk kan ontstaan dat Oscillococcinum tegen griep beschermt.

RCC 9 april 2014, RB 3296; 2018/00893 (Klager tegen Kia) Misleidende reclame. Het betreft de televisiecommercial waarin (een voordeelactie op) de Kia Niro wordt aangeprezen. In de commercial is onder meer te zien dat een man die in een Kia Niro Hybrid rijdt op het display de knop “hybrid” indrukt, waarna op het display komt te staan:
“Fuel economy|
 3,8 l/100 km”.
Dit verbruik is volgens klager in de praktijk onhaalbaar.

RCC 9 april 2019, RB 3295; 2019/00016 (Klager tegen Donkey Sanctuary) Reclame. Schokkende uitingen. Het betreft een televisiecommercial van Donkey Sanctuary waarin zij het publiek vraagt om een gift van 3 euro per maand. Die bijdrage wordt blijkens de uiting besteed aan de zorg voor werkezels in het buitenland. Het eerste deel van de commercial bevat een toelichting in beeld en gesproken tekst van het leven van zwaarbelaste werkezels, dat “wreed en kort kan zijn”. Ook als de werkezels wonden hebben of kreupel zijn, moeten zij “met weinig voedsel, water of rust blijven gaan, wat er ook gebeurt”. In het tweede deel van de commercial is te zien dat Donkey Sanctuary dankzij giften zorgt voor opvang en behandeling van de werkezels ter plaatse en voorlichting geeft over hun verzorging.

RCC 17 januari 2019, RB 3277; 2018/00862 (Starlyf Fast Heater). Aanbeveling. Misleiding voornaamste kenmerken product. Elektronische apparaten. De uiting: Het betreft de televisiecommercial van Tel Sell waarin de Starlyf Fast Heater wordt aangeprezen. In de commercial worden beelden getoond van gebruik van de Starlyf Fast Heater in verschillende ruimtes van het huis. Daarbij wordt gezegd, voor zover hier van belang:

“(…) Nu kunt u uw huis verwarmen en toch geld besparen. Tel Sell heeft nu de Starlyf Fast Heater waarmee je heel comfortabel een hele kamer verwarmt voor maar een paar cent per dag. (…) Steek simpelweg de Fast Heater in het stopcontact en stel de gewenste temperatuur in. Kijk hoe snel een temperatuur van 16 graden in een aangename 23 graden verandert.” Bij laatstgenoemde mededeling verschijnt een thermometer in beeld waarop “16°C” verandert in “23°C”. “(…) U kunt de kamers waar u het meeste komt behaaglijk verwarmen zonder dat uw cv-ketel het hele huis hoeft te stoken en daarmee bespaart u veel energiekosten.”

De klacht: In de commercial wordt beweerd dat het verwarmen van een kamer met de Starlyf Fast Heater slechts enkele seconden duurt en maar een paar cent per dag kost. Het apparaat heeft volgens klager een vermogen van 350 Watt, zodat het 7 eurocent kost om het apparaat een uur aan te laten staan. Het vermogen van 350 Watt is onvoldoende om een ruimte van 20 m2 binnen een uur (of überhaupt) te verwarmen. De reclame is dus niet waar, aldus klager.